Heupdysplasie bij honden: externe oorzaken en risicofactoren

Heupdysplasie (HD) is een multifactorieel orthopedisch probleem bij honden. Hoewel genetische aanleg een noodzakelijke voorwaarde is, bepalen externe factoren in grote mate of, wanneer en hoe ernstig de aandoening zich ontwikkelt.
Vooral tijdens de groeifase van de pup zijn omgevingsfactoren cruciaal.

Wat is heupdysplasie?

Heupdysplasie is een ontwikkelingsstoornis waarbij de heupkop en heupkom niet optimaal op elkaar aansluiten. Dit leidt tot instabiliteit, overmatige slijtage en op termijn artrose.

Belangrijkste externe oorzaken van heupdysplasie

1. Te snelle groei

Een te snelle groei verstoort de balans tussen:

• botlengte
• spierontwikkeling
• gewrichtsstabiliteit

Dit komt vaak door te energierijke voeding of overvoeding.

➡️ Gevolg: verhoogde laxiteit van het heupgewricht.

2. Onjuiste voeding

Risicovol zijn:

• overmatige calorie-inname
• verkeerde calcium-fosforverhouding
• extra calcium bij pups (zonder indicatie)

➡️ Vooral bij middelgrote en grote rassen kan dit de skeletontwikkeling verstoren.

3. Overbelasting tijdens de groei

Tussen ± 8 weken en 12–18 maanden is het skelet kwetsbaar.

Voorbeelden van overbelasting:

• veel trappen lopen
• springen (bank, auto, spel)
• lange wandelingen
• intensieve sport of training

➡️ Microtrauma’s in een instabiel gewricht verhogen het HD-risico.

4. Gladde ondergronden

Op tegels, parket of laminaat zonder grip:

• glijden pups frequent uit
• ontstaat verkeerde stand van achterhand

➡️ Chronische verkeerde belasting van de heup.

5. Overgewicht (ook licht)

Zelfs een lichte gewichtstoename:

• verhoogt de druk op het heupgewricht
• versnelt slijtage bij aanleg voor HD

➡️ Een slanke pup is aantoonbaar gunstiger voor de heupontwikkeling.

6. Onvoldoende spieropbouw

Te weinig gecontroleerde beweging leidt tot:

• zwakke bil- en dijspieren
• onvoldoende actieve stabilisatie van de heup

➡️ Spieren zijn essentieel om een instabiel gewricht te ondersteunen.

7. Trauma of valpartijen

• uitglijden
• vallen
• botsingen tijdens spel

Zelfs één trauma kan bij een gevoelige pup een kantelpunt betekenen.

8. Te vroege castratie

Castratie vóór sluiting van de groeischijven kan:

• de botgroei verlengen
• spierontwikkeling verminderen
• gewrichtsverhoudingen verstoren

➡️ Dit verhoogt bij sommige honden het risico op HD (vooral bij grotere rassen).

Samenvatting

Conclusie

Heupdysplasie is zelden het gevolg van één fout.
Het is het resultaat van genetische aanleg + ongunstige externe invloeden, vooral tijdens de groei.

Een doordachte aanpak van voeding, beweging en levensomgeving is essentieel.